Program rozwoju paliw syntetycznych – GOSPOSTRATEG XIV
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju przeznaczy 20 mln zł na przygotowanie kompleksowego programu dotyczącego wytwarzania niskoemisyjnych i odnawialnych paliw syntetycznych z wykorzystaniem krajowych zasobów energii. Inicjatywa realizowana jest w ramach XIV konkursu GOSPOSTRATEG. Celem przedsięwzięcia jest wypracowanie rozwiązań, które przyniosą korzyści gospodarcze i klimatyczne, zwiększą bezpieczeństwo energetyczne państwa oraz ograniczą emisję gazów cieplarnianych w przemyśle i transporcie. Wnioski o dofinansowanie będzie można składać od 6 lutego do 10 kwietnia 2026 r. do godz. 16:00.
Czym jest GOSPOSTRATEG?
GOSPOSTRATEG to strategiczny program badań naukowych i prac rozwojowych ukierunkowany na praktyczne wykorzystanie wyników badań społeczno-ekonomicznych w tworzeniu polityk rozwojowych – zarówno krajowych, jak i regionalnych – w perspektywie do 2028 r.
W czternastej edycji konkursu zaproszenie do składania projektów dotyczy opracowania programu wielkoskalowej produkcji paliw syntetycznych o niskiej emisyjności, opartych na krajowych źródłach energii. Rozwiązania te mają wspierać sektory trudne do dekarbonizacji, poprawiać niezależność energetyczną oraz wzmacniać konkurencyjność polskiej gospodarki.
Odpowiedź na potrzeby resortu energii
Inicjatorem tematu badawczego jest Ministerstwo Energii, które oczekuje opracowania solidnych analiz stanowiących podstawę do stworzenia rządowej strategii w obszarze paliw syntetycznych. Kluczowe znaczenie ma ograniczenie importu węglowodorów oraz redukcja emisji w sektorach szczególnie uzależnionych od paliw kopalnych – m.in. w petrochemii, energetyce, produkcji amoniaku czy transporcie lotniczym, morskim i drogowym.
Realizacja celu wymaga szczegółowej oceny uwarunkowań technicznych, ekonomicznych, środowiskowych oraz prawnych rozwoju produkcji paliw syntetycznych – w horyzoncie do 2035 i 2050 roku.
Jak podkreśla dyrektor NCBR, prof. Jerzy Małachowski, rozwój tego segmentu może odegrać istotną rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego i poprawie jakości środowiska. Według prognoz do połowy stulecia paliwa syntetyczne mogą pokrywać od 10 do 20 proc. zapotrzebowania energetycznego w wybranych branżach. W podobne technologie inwestują już m.in. Niemcy, Hiszpania, Chile, Japonia czy Norwegia.
Zakres planowanych prac
Zespół realizujący projekt przeanalizuje możliwości produkcji paliw syntetycznych w Polsce przy wykorzystaniu wodoru i dwutlenku węgla – zarówno ze źródeł odnawialnych, jak i konwencjonalnych – z zastosowaniem sprawdzonych technologii syntezy chemicznej. Badania obejmą m.in. produkcję syntetycznego metanu, metanolu, paliw ciekłych oraz amoniaku. Szczegółowy harmonogram etapów prac określono w dokumentacji konkursowej.
Od analiz do strategii
Za wdrożenie rezultatów projektu odpowiadać będzie Ministerstwo Energii. Opracowane ekspertyzy i rekomendacje posłużą do stworzenia strategii oraz mapy drogowej dla rozwoju wielkoskalowych instalacji produkujących paliwa ciekłe i gazy syntetyczne w Polsce.
Szacuje się, że rozwój krajowej produkcji syntetycznego gazu ziemnego, odnawialnego wodoru i innych paliw syntetycznych może ograniczyć import paliw o około 10–15 proc., jednocześnie zwiększając stabilność dostaw surowców energetycznych.
Nowe technologie i infrastruktura mają również przynieść impuls dla przemysłu chemicznego, nawozowego i energetycznego, tworząc miejsca pracy oraz podnosząc konkurencyjność tych sektorów. W transporcie paliwa syntetyczne mogą wspierać dekarbonizację obszarów, w których elektryfikacja jest trudna – szczególnie w lotnictwie, żegludze i ciężkim transporcie drogowym. Obecnie sektor transportu odpowiada za ok. 24 proc. emisji CO₂ w Polsce.
Produkcja paliw syntetycznych z wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii może przyczynić się do redukcji emisji gazów cieplarnianych nawet o ok. 12 mln ton rocznie do 2050 r. Dodatkową zaletą jest możliwość wykorzystania różnorodnych surowców, w tym biomasy, odpadów przemysłowych, wodoru i dwutlenku węgla.
Zasady udziału w konkursie
Konkurs NCBR skierowany jest do konsorcjów składających się z maksymalnie pięciu podmiotów, wśród których muszą znaleźć się co najmniej dwie organizacje badawcze. W skład konsorcjum mogą wchodzić również spółki prawa handlowego, fundacje oraz stowarzyszenia.
Projekt może być realizowany przez okres do trzech lat, a maksymalna kwota dofinansowania wynosi 20 mln zł. Środki mogą zostać przeznaczone na badania podstawowe, przemysłowe, eksperymentalne prace rozwojowe oraz działania przedwdrożeniowe. Poziom wsparcia może sięgać nawet 100 proc. kosztów kwalifikowanych.
Dodatkowo 25 lutego NCBR planuje organizację spotkania informacyjnego w formule online, podczas którego przedstawione zostaną szczegółowe zasady naboru.